Czy trzeba sterylizować psa?

Czy trzeba sterylizować psa? – To pytanie zadaje sobie wielu opiekunów czworonogów, poszukujących najlepszych rozwiązań dla zdrowia i dobrostanu swojego pupila. Decyzja o przeprowadzeniu zabiegu sterylizacji lub kastracji psa jest istotna zarówno z punktu widzenia profilaktyki zdrowotnej jak i kontroli zachowań oraz ograniczenia niechcianego rozrodu. W Polsce coraz częściej preferuje się kastrację jako dowiedzioną metodę kompleksowej ochrony przed wieloma chorobami. Poniżej znajduje się szczegółowa analiza tematu wraz z odniesieniem do najnowszych danych i trendów.

Różnice między sterylizacją a kastracją

Sterylizacja psa to zabieg chirurgiczny polegający na podwiązaniu lub przecięciu jajowodów u suk oraz nasieniowodów u psów. Uniemożliwia to zapłodnienie, jednak nie prowadzi do zmian hormonalnych, ponieważ narządy rozrodcze pozostają w organizmie i nadal produkują hormony płciowe. Procedura ta działa wyłącznie jako antykoncepcja i nie wpływa na zachowania seksualne oraz ryzyko chorób powiązanych z hormonami[1][2][3][4][5][6][9].

Kastracja to chirurgiczne usunięcie jąder (u psów) lub jajników, ewentualnie razem z macicą (u suk). Jest to zabieg nieodwracalny, eliminujący źródło komórek rozrodczych oraz produkcję hormonów płciowych. W praktyce kastracja zapewnia zarówno zabezpieczenie przed rozmnażaniem jak i kontrolę zachowań związanych z płcią oraz pełną prewencję przed chorobami hormonalnie zależnymi[1][2][3][4][5][6][8].

W Polsce kastracja psa i suki jest częściej wybierana jako pełniejsza metoda profilaktyczna w porównaniu do sterylizacji[3][5]. Wybór metody powinien zależeć od celu, wieku i stanu zdrowia psa.

Procesy zabiegów sterylizacji i kastracji

Każdy z zabiegów wykonywany jest w pełnym znieczuleniu ogólnym. U suk zabieg rozpoczyna się od nacięcia powłok brzusznych, a następnie przeprowadza się podwiązanie lub przecięcie jajowodów (sterylizacja) lub wycięcie jajników i macicy (kastracja). U samców wykonuje się nacięcie moszny i usuwa jądra (kastracja) lub tylko podwiązuje nasieniowody (sterylizacja, wazektomia)[1][2][4][5][7]. Sam zabieg trwa przeciętnie około 40 minut, natomiast całkowity czas z przygotowaniem to 2-3 godziny[1][2].

Podczas zabiegu wykorzystuje się standardowe narzędzia chirurgiczne oraz w pełni monitoruje stan ogólny psa. Zarówno kastracja jak i sterylizacja są zabiegami nieodwracalnymi, a decyzja co do wyboru zależy od wskazań lekarskich i indywidualnej sytuacji zwierzęcia[2][6].

Argumenty zdrowotne i behawioralne

Zabiegi wykonywane w odpowiednim wieku (najczęściej między 6. a 12. miesiącem życia u psów, przed pierwszą cieczką u suk) gwarantują skuteczność prewencji. Kastracja skutkuje nie tylko ochroną przed rozmnażaniem, ale również eliminuje cieczki, ciąże urojone oraz znacząco zmniejsza ryzyko nowotworu gruczołu sutkowego i macicy u suk, a także przerostu prostaty u psów[1][5]. Dodatkowo często dochodzi do ograniczenia agresji oraz zachowań związanych z popędem płciowym, takich jak ucieczki czy znaczenie terenu[1][5].

Sterylizacja psa, ograniczając się tylko do podwiązania przewodów, pozostawia zwierzę pod wpływem własnych hormonów, przez co nie eliminowane są naturalne zachowania płciowe i nie uzyskuje się pełnej ochrony przed nowotworami hormonalnie zależnymi[3][5][6].

Aktualne trendy i alternatywy dla chirurgii

W ostatnich latach zauważalny jest wyraźny wzrost popularności kastracji nad klasyczną sterylizacją jako skuteczniejszej formy zapobiegania chorobom i reprodukcji. Jednocześnie pojawiają się metody farmakologiczne – odwracalne, które mogą zostać zalecone w wybranych przypadkach, np. ze względu na przeciwwskazania do znieczulenia[3][6][7]. Zawsze warto jednak rozważyć wszystkie za i przeciw, konsultując się z lekarzem weterynarii oraz uwzględnić wiek psa, ryzyko określonych schorzeń i uwarunkowania rasowe[5][6]. U ras dużych decyzja o terminie zabiegu powinna być szczególnie ostrożna, by nie zwiększyć ryzyka problemów kostnych i otyłości[5].

Podsumowanie – czy trzeba sterylizować psa?

Nie istnieje obowiązek prawny sterylizacji psa w Polsce, jednak zabieg kastracji lekarskiej jest rekomendowany jako najskuteczniejsze rozwiązanie w profilaktyce zdrowotnej i kontroli populacji zwierząt. Ostateczna decyzja powinna uwzględniać indywidualną sytuację zwierzęcia, jego wiek, zdrowie oraz preferencje opiekuna. Zabieg wykonany zgodnie z wytycznymi lekarza weterynarii wyraźnie zmniejsza ryzyko wielu groźnych schorzeń i niesie korzyści zarówno dla psa jak i jego opiekuna[1][2][3][4][5][6][7][8][9].

Źródła:

1. https://mojzdrowyfutrzak.elanco.com/pl/zdrowie/sterylizacja-psa
2. https://zviropolis.pl/blog/kastracja-i-sterylizacja-dlaczego-sa-takie-wazne-i-kiedy-jest-na-nie-odpowiedni-czas/
3. https://biofeedzoo.pl/Kastracja-a-sterylizacja-Na-czym-polega-roznica-blog-pol-1696014128.html
4. https://pl.virbac.com/porady/kastracja-i-sterylizacja-psow-i-kotow
5. https://vetcaretorun.pl/2025/05/27/kastracja-psa-na-czym-polega-i-kiedy-ja-przeprowadzic/
6. https://weterynarzpluto.pl/poradnik/kastracja-a-sterylizacja-zwierzat-roznice-kiedy-wykonac
7. https://www.kochanowskiegowet.pl/kastracja-a-sterylizacja
8. https://www.cbdzoe.pl/pds/sterylizacja-zwierzat
9. https://animal-center.pl/kastracja-i-sterylizacja-psa-co-warto-wiedziec/