Sterylizacja ile trwa i od czego zależy?

Sterylizacja ile trwa i od czego zależy? Odpowiedź na to pytanie jest kluczowa dla bezpieczeństwa zabiegów i skutecznej ochrony przed zakażeniami. Typowy czas sterylizacji parowej w autoklawie wynosi 15-30 minut w temperaturze 108-134°C, ale czas ten może być różny w zależności od zastosowanej metody, rodzaju urządzenia oraz właściwości wyjaławianych przedmiotów [1][2][5][7]. Najważniejsze czynniki determinujące czas oraz skuteczność procesu to temperatura, ciśnienie, sposób ekspozycji, jakość pary wodnej, rodzaj i stan wyjściowy narzędzi, a także poprawność przygotowania wsadu [1][2][3][5][6].

Jak długo trwa sterylizacja parowa?

Standardowa sterylizacja w autoklawie trwa zwykle 15-30 minut w temperaturze 108-134°C, przy użyciu nasyconej pary wodnej pod wyższym ciśnieniem [1][2][5][7]. Przy wyższych temperaturach, na przykład 132-137°C, skrócenie cyklu do zaledwie 3-4 minut jest możliwe w nowoczesnych autoklawach klasy B, wykorzystujących próżnię [2][4][7][8]. W starszych urządzeniach z przepływem grawitacyjnym czas sięga do 30 minut przy 121°C. Wyjątkowo duże i złożone wsady mogą wymagać nawet do 60 minut w przypadku bardzo wysokich temperatur (200°C), co jest jednak rzadkie w praktyce [1][2][4][5][7].

Sterylizacja przedmiotów gumowych lub lateksowych trwa znacznie dłużej (nawet do 18 godzin przy niektórych metodach), podobnie jak w przypadku niektórych materiałów PVC (do 32 godzin) lub zastosowania innych środków np. kwasu nadoctowego (30 minut) czy aldehydu glutarowego (do 10 godzin) [6]. Jednak w codziennej praktyce medycznej lub kosmetycznej dominuje sterylizacja parowa o cyklach trwających od kilku do kilkudziesięciu minut.

Od czego zależy czas sterylizacji?

Czas sterylizacji zależy przede wszystkim od trzech powiązanych ze sobą parametrów: temperatury, ciśnienia i czasu ekspozycji [2][4][7][8]. Im wyższa temperatura i ciśnienie, tym krótszy czas potrzebny do skutecznego wyjałowienia przedmiotów. Dla przykładu, przy 132°C wystarczy zaledwie 4 minuty, podczas gdy przy 121°C proces ten trwa około 30 minut [2][4][7][8].

Wpływ mają także:

• Jakość pary wodnej – nasycenie pary powinno być większe lub równe 97%, co gwarantuje skuteczną penetrację i unieszkodliwienie wszystkich form mikroorganizmów [1][3][4][7].
• Stan i rodzaj narzędzi – zanieczyszczenia organiczne, obecność powietrza w komorze, duże lub kapilarne narzędzia, wilgotność i sposób ułożenia przedmiotów mogą wydłużyć cały cykl [1][2][3][5][6].
• Efektywność suszenia i opróżniania komory – brak pełnego usunięcia powietrza z komory lub wilgoci z narzędzi powoduje re-kontaminację bądź blokuje skuteczne działanie pary [3][5][6].

Mechanizm działania sterylizacji parowej

Sterylizacja parowa polega na niszczeniu wszystkich form mikroorganizmów poprzez działanie nasyconej pary wodnej pod ciśnieniem. Proces dzieli się na następujące fazy: nagrzewanie (penetracja ciepła), wyrównywanie temperatury wsadu z komorą, wyjaławianie (główna sterylizacja) oraz suszenie [1][2][4][7].

Za efektywność procesu odpowiada przede wszystkim denaturacja białek drobnoustrojów, czyli ich strukturalne zniszczenie rozpoczynające się już od 40°C. Inaktywacja przetrwalników wymaga jednak temperatur powyżej 120°C oraz działającej siły hydrotermicznej pary. Para nasycona szybko przenika do struktur narzędzi, a połączenie wysokiej temperatury oraz wilgoci powoduje skuteczną hydrolizę i koagulację komórek patogenów [1][2][4][7].

Najważniejsze zasady i trendy w sterylizacji

Obecnie największy nacisk kładzie się na stosowanie nowoczesnych autoklawów klasy B, wyposażonych w zaawansowane systemy kontroli procesu oraz programy z bezpiecznym zapasem czasu sterylizacji [2][3][5]. W praktyce klinicznej i kosmetycznej podkreśla się znaczenie regularnej konserwacji sprzętu, wskazywanie na potrzebę mikrobiologicznej kontroli jakości cyklu oraz właściwego pakietowania narzędzi dla zachowania skuteczności sterylizacji [2][3][5].

Kluczowe dla bezpieczeństwa jest również przestrzeganie zasad przygotowania narzędzi: ich czyszczenie, suszenie i odpowiednie umieszczanie w komorze autoklawu. Prawidłowe usunięcie powietrza z komory to warunek konieczny dla skutecznej penetracji pary i eliminacji drobnoustrojów ukrytych w trudno dostępnych miejscach każdej powierzchni wyjaławianego ładunku [1][3][5][6].

Podsumowanie

Sterylizacja parowa w autoklawie trwa zazwyczaj 15-30 minut w temperaturze 108-134°C, choć czas ten może się skrócić do kilku minut przy nowoczesnych urządzeniach i wyższych temperaturach, lub wydłużyć w przypadku złożonych, trudnych wsadów i niektórych materiałów. Efektywność procesu zależy od korelacji temperatura-ciśnienie-czas, jakości pary wodnej, rodzaju narzędzi oraz poprawności przygotowania wsadu. Zachowanie odpowiednich standardów i regularna kontrola sprawności urządzeń to podstawa skutecznej sterylizacji [1][2][3][4][5][6][7][8].

Źródła:

1. https://yeson.eu/jakie-jest-5-czynnikow-ktore-maja-bezposredni-wplyw-na-sterylizacje-parowa/
2. https://yeson.eu/od-czego-zalezy-czas-sterylizacji/
3. https://kwalifikacja-walidacja.pl/autoklaw-do-sterylizacji-przewodnik-po-urzadzeniach-medycznych-i-kosmetycznych/
4. https://www.jove.com/pl/science-education/v/13242/methods-of-sterilization-i-physical-methods
5. https://amadar.pl/pl/news/sterylizacja-narzedzi-medycznych-najwazniejsze-informacje-1703162631.html
6. https://www.ole.pl/blog/zasady-dezynfekcji-i-sterylizacji
7. https://www.podoexpert.pl/parametry-procesu-sterylizacji-w-autoklawie/
8. https://www.termedia.pl/Sterylizacja-Co-kazdy-lekarz-powinien-wiedziec,8,1701,1,0.html