Jak rozpoznać ciążę urojoną i odróżnić ją od prawdziwej?

Jak rozpoznać ciążę urojoną i odróżnić ją od prawdziwej?

Ciąża urojona jest rzadkim zaburzeniem, w którym kobieta jest przekonana o byciu w ciąży i doświadcza rzeczywistych objawów somatycznych, mimo braku rozwijającego się płodu. Prawidłowe rozpoznanie i różnicowanie tego stanu jest kluczowe nie tylko dla zdrowia fizycznego, ale również psychicznego pacjentki [1][2][3]. W poniższym artykule znajdziesz szczegółowe informacje na temat sposobów diagnozowania, najważniejszych objawów oraz metod odróżniania ciąży urojonej od prawdziwej.

Definicja i istota ciąży urojonej

Ciąża urojona (pseudocyesis) to zaburzenie psychosomatyczne, w którym kobieta przeżywa przekonanie o byciu w ciąży oraz doświadcza objawów typowych dla ciąży, takich jak brak miesiączki czy powiększenie brzucha – mimo że nie zachodzi faktyczna ciąża [2][3]. Jest to reakcja organizmu na czynniki psychologiczne, takie jak silne pragnienie bądź lęk przed ciążą, niepłodność, czy też presja społeczna [3][4][5]. Mechanizmy te prowadzą do zmian hormonalnych, wywołując symptomy fizyczne przypominające normalną ciążę [1][2][3].

Główne objawy ciąży urojonej

Najczęstsze objawy, które pojawiają się u kobiet z ciążą urojoną, obejmują:

• Brak miesiączki (amenorrhea) – obecny nawet u 90% pacjentek [4]
• Poranne mdłości i wymioty
• Powiększenie brzucha i piersi – występujące u 60-90% osób dotkniętych tym zaburzeniem [4]
• Częste oddawanie moczu, tkliwość piersi
• Wrażenie ruchów płodu
• Zmęczenie, drażliwość, wahania nastroju
• Zachcianki pokarmowe
• Skurcze porodowe przypominające te z prawdziwej ciąży (nawet co 1-2 godziny) [4]
• Niekiedy pojawia się nawet laktacja lub wyciek z piersi
• Zdarzają się także fałszywie dodatnie testy ciążowe, spowodowane reakcją hormonalną na tle psychicznym [1][2][4][5]

Różnice między ciążą urojoną a prawdziwą ciążą

Prawidłowe odróżnienie ciąży urojonej od fizjologicznej jest możliwe dzięki dokładnej diagnostyce klinicznej, zwłaszcza badaniom obrazowym i laboratoryjnym [1][2][3]:

• USG: w ciąży urojoną brak jest płodu, jaja płodowego i ruchów serca płodu – macica na obrazie jest pusta [1][2]
• Monitorowanie poziomu beta-hCG: u kobiet z ciążą urojoną nie obserwuje się dynamicznego wzrostu tego hormonu, a ewentualnie pojedynczy fałszywy wzrost (np. spowodowany przez podwyższoną prolaktynę lub estrogen) [1][2][3]
• Testy ciążowe w pseudocyesis mogą w rzadkich przypadkach być dodatnie, ale nie występuje charakterystyczny, systematyczny wzrost stężenia beta-hCG [1]
• W badaniu lekarskim oraz w badaniu USG nie można znaleźć żadnych oznak obecności zarodka ani struktur rozwijającej się ciąży [1][2]

W odróżnieniu od ciąży rzekomej, w której mogą występować pewne błędne rozpoznania związane np. z guzem narządów rozrodczych, ciąża urojona ma silny komponent psychiczny oraz wyraźne objawy somatyczne

Przyczyny i mechanizmy rozwoju ciąży urojonej

Przyczyną wystąpienia objawów pseudocyesis jest złożona interakcja czynników psychologicznych i hormonalnych:

• Silne pragnienie ciąży, lęk przed ciążą, wcześniejsze poronienia lub niepłodność [3][4][5]
• Problemy psychiczne takie jak depresja czy schizofrenia [3][5]
• Wpływ czynników psychicznych na podwzgórze, które pobudza wydzielanie hormonów (prolaktyny, estrogenu), co prowadzi do somatycznych objawów ciąży [1][3][5]
• W niektórych przypadkach objawy mogą być wzmocnione przez presję otoczenia lub relacje partnerskie – partner również może odczuwać objawy tak zwanej syndromu kuwady (nudności, przyrost masy ciała, wahania nastroju) [1][4]

Mechanizmy te prowadzą do takich objawów, jak wzdęcia, powiększenie brzucha (często jako efekt nagromadzenia gazów), zmiany w tkance piersiowej, a nawet laktacja [1][3][5]. Najważniejsze jest to, że wszystkie te symptomy są efektem odpowiedzi endokrynnej na bodźce psychologiczne, a nie rzeczywistej obecności płodu

Diagnostyka ciąży urojonej

Podstawą rozpoznania jest szczegółowy wywiad psychologiczny oraz badania kliniczne [1][2]:

• USG narządu rodnego – brak obecności zarodka i struktur rozwijającej się ciąży [1][2]
• Monitorowanie poziomu gonadotropiny kosmówkowej (beta-hCG) – brak charakterystycznego wzrostu [1][2]
• Wykluczenie zmian patologicznych, takich jak guzy narządów rozrodczych, które mogą dawać podobne objawy [1][2]

Kluczowe dla postawienia rozpoznania są również objawy psychiczne i somatyczne współistniejące z brakiem faktycznych dowodów na ciążę

Leczenie i postępowanie z ciążą urojoną

Ze względu na silny komponent psychiczny w pseudocyesis leczenie wymaga podejścia multidyscyplinarnego. Rekomendowane jest współdziałanie ginekologa, psychiatry oraz psychologa [1][2].

• Terapia psychologiczna i/lub psychiatryczna – umożliwia rozwiązanie podstawowych problemów i zaburzeń, które wywołały objawy [2][5]
• W indywidualnych przypadkach – farmakoterapia, szczególnie gdy objawy są bardzo nasilone lub współistnieją inne zaburzenia psychiczne [2][5]
• Proces leczenia może trwać od kilku miesięcy do ponad roku, w zależności od nasilenia problemu i podatności na terapię [2][5]

Ciąża urojona jest zaburzeniem wymagającym szybkiej interwencji i wsparcia dla pacjentki

Podsumowanie

Prawidłowe odróżnienie ciąży urojonej od prawdziwej opiera się o rzetelną diagnostykę – przede wszystkim wykluczenie obecności płodu w badaniu USG oraz ocenę dynamiki beta-hCG. Objawy w pseudocyesis wywołane są mechanizmami psychicznymi prowadzącymi do fizycznych zmian w ciele. Skuteczne leczenie możliwe jest wyłącznie poprzez interdyscyplinarne podejście i wsparcie psychologiczno-psychiatryczne [1][2][3][4][5].

Źródła:

1. https://badaniaprenatalne.pl/ciaza/ciaza-urojona-u-ludzi/
2. https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/inne/ciaza-urojona-przyczyny-objawy-leczenie-aa-5XAG-vD8S-wqUs.html
3. https://www.pbkm.pl/pregnancy-zone-2/choroby-w-ciazy/ciaza-urojona
4. https://dziecko.medonet.pl/ciaza/ciaza-rzekoma-jak-bardzo-jest-powszechna-objawy-ciazy-urojonej/db610x9
5. https://epozytywnaopinia.pl/ciaza-urojona-objawy-przyczyny-i-leczenie