Kiedy zstępują jądra u psa i czy zawsze przebiega to prawidłowo?

Zstępowanie jąder u psa to proces fizjologiczny niezwykle istotny dla zdrowia zwierzęcia, zachodzący jeszcze w młodym wieku. W większości przypadków przebiega on prawidłowo, jednak u niektórych psów pojawiają się zaburzenia, takie jak wnętrostwo. W artykule wyjaśniamy, kiedy zstępują jądra u psa, czy zawsze następuje to prawidłowo oraz jakie są konsekwencje ewentualnych nieprawidłowości.

Kiedy zstępują jądra u psa?

Jądra u nowonarodzonych szczeniąt początkowo nie znajdują się w mosznie. Proces ich zstępowania realizuje się w kilku jasno określonych etapach. Jądra powinny zstąpić do worka mosznowego już około 10. dnia po narodzinach psa, co oznacza początek pierwszej fazy przemieszczania się w kierunku kanału pachwinowego [5][6].

U większości samców proces zstępowania trwa do 6–8 tygodnia życia. Najczęściej w tym okresie oba jądra stają się wyczuwalne w mosznie [1][3]. Przebieg procesu warunkują czynniki hormonalne, głównie androgeny oraz testosteron, które odgrywają kluczową rolę w prawidłowym zakończeniu tego etapu [7].

Kanał pachwinowy pozostaje otwarty przez około 8–9 tygodni od narodzin. Ostatecznie zamyka się w okolicach szóstego miesiąca życia psa. Po tym czasie jądra, które nie zdążyły zstąpić, nie będą już miały fizycznej możliwości przemieszczenia się do moszny [4][6].

Czy zawsze zstępowanie jąder przebiega prawidłowo?

U większości psów proces ten odbywa się bez komplikacji. Zdarzają się jednak przypadki, gdy jedno lub oba jądra nie zstępują w przewidzianym czasie. Określa się to mianem wnętrostwa, czyli zaburzenia, w którym jądro pozostaje w jamie brzusznej lub kanale pachwinowym zamiast znaleźć się w worku mosznowym [3].

Czasami zstępowanie jest opóźnione i może trwać nawet do kilku miesięcy. W przypadku opóźnienia tego procesu zaleca się regularną kontrolę weterynaryjną, ponieważ po zamknięciu kanałów pachwinowych szansa na samoczynne przemieszczenie się jądra znika bezpowrotnie [1][2][6].

Wnętrostwo najczęściej dotyka psy małych i miniaturowych ras do 10 kg, natomiast u psów dużych i olbrzymich proces zstępowania zachodzi szybciej [1][3][5]. Warto dodać, że wnętrostwo jest cechą uwarunkowaną wielogenowo, co tłumaczy predyspozycje rasowe [5].

Etapy zstępowania jąder u psa

Cały proces zstępowania jąder dzieli się na trzy główne etapy:

• Faza brzuszna – jądra przemieszczają się przez jamę brzuszną w kierunku kanału pachwinowego [7]
• Faza pachwinowa – jądra przechodzą przez kanał pachwinowy, co jest kluczowym momentem, gdzie pojawić się mogą zaburzenia [7]
• Faza mosznowa – jądra trafiają do moszny [7]

Całość regulowana jest działaniem hormonów, zwłaszcza testosteronu, który wspiera proces zstępowania oraz stymuluje rozwój jądrowodu prowadzącego jądra do moszny [7].

Co może pójść nie tak? Wnętrostwo i jego konsekwencje

Wnętrostwo to poważne zaburzenie, które wymaga szybkiej diagnostyki i opieki weterynaryjnej. Głównym objawem jest brak widocznych dwóch jąder w mosznie w wieku, w którym powinny się już tam znajdować [3].

Zatrzymanie jąder w jamie brzusznej lub kanale pachwinowym prowadzi do kilku realnych zagrożeń zdrowotnych. Wnętrza ciała psa są cieplejsze niż moszna, co powoduje przerost zatrzymanych jąder oraz znaczny wzrost ryzyka rozwoju nowotworów takich jak guzy z komórek Leydiga, guzy z komórek Sertoliego czy nasieniaki. Szacuje się, że połowa nowotworów w jądrze ektopowym to guzy komórek Sertoliego [4].

Nowotwory zaczynają się pojawiać przeważnie u psów w wieku od 5 do 7 lat. Dodatkowo, nieprawidłowe umiejscowienie jąder może powodować zaburzenia behawioralne związane ze zbyt wysokim poziomem estrogenów [3][4].

Postępowanie i leczenie wnętrostwa u psa

Leczenie wnętrostwa polega na chirurgicznym usunięciu zatrzymanych jąder (kastracja), które przeprowadza się najczęściej po osiągnięciu przez psa dojrzałości płciowej i przed ukończeniem drugiego roku życia [2][8]. U większości samców weterynarze rekomendują zabieg między 6. a 8. miesiącem życia, natomiast u dużych i olbrzymich ras można operować nawet w 5. miesiącu z powodu niższego prawdopodobieństwa późniejszego zstąpienia jąder [1].

Zabieg jest konieczny również w przypadku skrętu jądra, co wiąże się z natychmiastową interwencją chirurgiczną. Należy pamiętać, że zbyt wczesne usunięcie jąder może mieć negatywny wpływ na rozwój psa – dlatego kastracja powinna być wykonywana po osiągnięciu dojrzałości płciowej [8].

W rzadkich przypadkach próbuje się operacji zachowania jąder, jednak najczęściej podejmowane jest jednoznaczne rozwiązanie chirurgiczne w celu maksymalnego ograniczenia ryzyka powikłań zdrowotnych [2].

Podsumowanie: na co zwrócić uwagę?

Jądra u psa powinny być wyczuwalne w mosznie w wieku 6–8 tygodni. Jeśli do tego czasu nie zstąpiły, należy zasięgnąć porady weterynarza i monitorować sytuację do zamknięcia kanału pachwinowego, czyli maksymalnie do 6. miesiąca życia [1][4][6].

Wnętrostwo jest problemem poważnym i znacząco zwiększa ryzyko chorób nowotworowych oraz zaburzeń hormonalnych. Największą skłonność do tego typu zaburzeń wykazują małe i miniaturowe rasy psów [5].

Regularna kontrola weterynaryjna w pierwszych miesiącach życia psa pozwala na wczesną diagnozę i właściwe postępowanie, co ma kluczowe znaczenie dla zdrowia zwierzęcia.

Źródła:

1. https://wamiz.pl/pies/porady/26118/wnetrostwo-u-psa-objawy-i-leczenie
2. https://www.zooplus.pl/magazyn/psy/zdrowie-pielegnacja-psa/wnetrostwo-u-psow
3. https://www.krakvet.pl/artykuly/wnetrostwo-u-psa-predyspozycje-mozliwe-zagrozenia-i-leczenie/
4. https://piesotto.pl/wnetrostwo-u-psa-objawy-i-leczenie/
5. https://www.zooklub.szczecin.pl/art/zdrowie/wnetrostwo-u-psow/nxtkvoou
6. https://www.maxi-wet.pl/gdzie-drugie-jadro-czyli-wnetrostwo-u-psa
7. https://zoozone.pl/blog/128_wnetrostwo-u-psa-przyczyny-objawy-diagnostyka-i-leczenie
8. https://www.laczynaspies.pl/zdrowie/wnetrostwo-u-psow